3 – 9 Ağustos tarihleri arasında hukuk ve teknolojinin kesişimindeki gelişmeler
TÜRKİYE GÜNDEMİ
HAGB Müessesesinde Kapsamlı Değişiklik
Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak anılan 7589 sayılı Kanun, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kurumunu yeniden düzenledi. Getirilen düzenlemeyle HAGB’ye karar verilebilmesi için hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması şartı korunurken, denetim süresi beş yıla çıkarıldı. Zararın giderilmesi şartı, sanığın maddi durumu gözetilerek taksitle ödeme imkânı tanınacak biçimde esnetildi. İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçları HAGB kapsamı dışına alınarak bu suçlar bakımından kurumun uygulanması yasaklandı.
Değişiklik, Anayasa Mahkemesi’nin HAGB kararlarına karşı yalnızca itiraz yolunun açık olmasını ve itiraz merciinin esasa girmeyen şeklî incelemesini adil yargılanma hakkına aykırı bulan iptal kararına dayanıyor. Bu doğrultuda HAGB kararlarına karşı istinaf yolu açık tutularak üst derece denetimi sağlandı. Düzenleme, yürürlük tarihi itibarıyla derdest dosyalar bakımından uygulanmaya başlandı.
Belirsiz Alacak Davası Kaldırıldı, Kısmi Dava Güçlendirildi
Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak anılan 7589 sayılı Kanun, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesini yürürlükten kaldırdı. Böylece 2011’de Türk hukukuna giren dava türü sistemden çıkarıldı. Madde gerekçesinde, kurumun on beş yıllık uygulamasında alacağın belirli olup olmadığı yönünde tartışmalar doğduğu ve bu belirsizliğin hak arama hürriyeti bakımından sakıncalar yarattığı belirtildi.
Kanun, belirsiz alacak davasının kaldırılmasına karşılık kısmi davayı güçlendirdi. HMK’nin 109. maddesine eklenen fıkrayla davacıya, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikat sona erinceye kadar talep sonucunu artırma imkânı tanındı; bu artırım iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmayacak ve zamanaşımı ilk dava tarihinden kesilmiş sayılacak.
Kanuna eklenen geçici madde uyarınca, yürürlük tarihinden önce belirsiz alacak davası olarak açılmış ve görülmekte olan davalar mülga 107. maddeye göre yürütülmeye devam edecek; bu davalar yalnızca kanun değişikliği nedeniyle reddedilmeyecek. Düzenleme, özellikle işçilik alacakları ile trafik kazası ve destekten yoksun kalma tazminatlarına ilişkin uyuşmazlıkları etkileyecek. Değişiklik 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.
Banka Hesabı ve IBAN Kullandırmada Ceza İndirimi
7589 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesine dördüncü fıkra eklendi. Düzenleme, nitelikli dolandırıcılık ve dolandırıcılık suçlarına iştirakin; kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri başkasına vermek fiiliyle sınırlı kalması halinde verilecek cezanın yarı oranında indirilmesini öngörüyor.
Madde gerekçesinde, kamuoyunda IBAN kiralama olarak bilinen fiillere iştirak eden kişilerin sorumluluğunun netleştirilmesi amaçlandığı belirtildi. Kanuna eklenen geçici madde uyarınca, yürürlük tarihinden önce hüküm verilmiş ve kanun yolu aşamasındaki dosyalar bozularak ilk derece mahkemesine gönderilecek; infaz aşamasındaki dosyalarda ise mağdurun zararının altı ay içinde giderilmesi hâlinde etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanılabilecek. Düzenleme 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.
Yasal Faizde Sabit Oran Dönemi Kapandı
7589 sayılı Kanun, yasal faiz oranını sabit bir yüzde olmaktan çıkararak Merkez Bankası reeskont oranına bağladı. Yeni düzenlemeye göre, taraflar arasında faiz oranı kararlaştırılmamışsa uygulanacak yasal faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın bir önceki yılın 31 Aralık günü geçerli olan kısa vadeli reeskont oranının yüzde sekseni olarak belirleniyor. Bu formüle göre yasal faiz, 31 Temmuz 2026 itibarıyla yıllık yüzde 31 olarak uygulanmaya başladı. Oran her yıl başında otomatik olarak yeniden hesaplanacak; reeskont oranı yıl ortasında beş puan ve üzerinde değişirse 30 Haziran’da yeni orana göre güncellenebilecek. Düzenlemeden önce yasal faiz sabit bir oran olarak uygulanıyordu. Değişiklik, Anayasa Mahkemesi’nin yasal faiz hükmünü sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri yönünden iptal eden kararının doğuracağı boşluk dikkate alınarak yürürlüğe girdi.
Kamu Kurumları İçin KVKK Uyum Rehberi Yayımlandı
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uyum sürecine yönelik bir rehber yayımladı. Rehber, bu kuruluşlar nezdinde veri koruma farkındalığının artırılması, uygulamada karşılaşılan tereddütlerin giderilmesi ve Kanun’a uygun bir uygulama standardı oluşturulması amacıyla hazırlandı. Metinde, kamu kurumlarının veri sorumlusu sıfatıyla yerine getirmesi gereken yükümlülükler; genel ilkeler, veri işleme şartları, aydınlatma yükümlülüğü, veri güvenliği, ilgili kişi hakları, saklama ve imha ile VERBİS’e kayıt başlıkları altında ele alındı. Rehber ayrıca, kamu kurumları arasında gerçekleştirilen veri aktarımlarının hukuka uygunluk şartlarını, yurt içi ve yurt dışına aktarım yöntemlerini ve alınması gereken teknik ve idari tedbirleri örneklerle açıkladı. Kanun’un kamu kurumları bakımından tamamen veya kısmen uygulanmayacağı istisnai durumlar da ayrı başlıklar altında değerlendirildi.
GLOBAL RADAR
EUIPO’dan İlk Video ve 3D Temsilli AB Tasarımları
EUIPO, yeni AB tasarım rejiminin son aşamasının 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girmesinin ardından video ve 3D ile temsil edilen ilk AB tasarımlarını yayımladı. Yeni düzenleme, tasarımların statik görsellerin yanı sıra dinamik ve animasyonlu formatlarla sunulmasına imkân tanıyor.
İlk video temsilli tasarım, Alman Lessmore GmbH’ye ait bir mobil oyun için animasyonlu grafik kullanıcı arayüzünü koruma altına aldı; hareketin kendisinin tasarım temsilinin bir parçası olabildiği örneklendirildi. İlk 3D temsilli tasarım ise Belçikalı Arranged BV’ye ait olup, mobil telefon tutuculu bir zar tepsisini birden fazla açıdan görüntülenebilecek şekilde koruyor
Video temsili, animasyon veya görsel geçiş içeren tasarımlar için; 3D temsili ise ürünün genel görünümünü sunmak için öngörülüyor. Statik temsilde tasarım başına on adede kadar görünüm sunulabiliyor, dinamik veya animasyonlu temsilde ise tasarım başına tek dosya kabul ediliyor.
EUIPO verilerine göre, Temmuz 2026’nın ilk yarısında ofise video kullanan 37, 3D temsili kullanan 20 tasarım başvurusu yapıldı. Aynı dönemde statik görünüm kullanan 4.329 başvuru alındı ve toplam tasarım başvurusu 4.386’ya ulaştı.
Fransız Mahkemesinden Özen Yükümlülüğü Kararı
Paris Adli Mahkemesi’nin 34. Dairesi, 12 Mart 2026 tarihli kararıyla Yves Rocher’nin ana şirketi LBYR’yi Fransız Özen Yükümlülüğü Kanunu uyarınca sorumlu tuttu. Dava, 2022’de Petrol-İş sendikası, iştirakin eski çalışanları ile Sherpa ve ActionAid France dernekleri tarafından açılmıştı.
Uyuşmazlığın kaynağı, şirketin Türkiye’deki iştiraki Kosan Kozmetik’in Gebze fabrikasında yaşananlardı. 2018’de Petrol-İş’in sendikalaşma girişiminin ardından, çoğu sendika üyesi yaklaşık 132 işçi işten çıkarılmıştı.
Mahkeme, şirketin özen planlarının yalnızca tedarikçi ve alt yüklenici risklerini kapsadığını, iştiraklerin risklerine hiç değinmediğini tespit etti. Şirketin “riskleri kademeli olarak önceliklendirdiği” yönündeki savunması kabul görmedi.
Karar, ilk kez bir Fransız ana şirketin, yurt dışındaki bağlı şirketinde meydana gelen işçi hakları ihlalleri nedeniyle Özen Yükümlülüğü Kanunu kapsamında sorumlu tutulduğu örnek olarak kayda geçti. Grup, sendikaya 40.000, eski çalışanlara toplam 8.000 avro ve derneklere birer avro sembolik tazminat ödemeye mahkûm edildi; karara peşin icra kaydı düşüldü.
LEGALTECH SAHNESİ
AB Yapay Zeka Yasası’nda Şeffaflık Yükümlülükleri Yürürlükte
AB Yapay Zeka Yasası’nın (Tüzük 2024/1689) 50. maddesindeki şeffaflık yükümlülükleri 2 Ağustos 2026 itibarıyla uygulanmaya başladı. Yükümlülükler, sistemin yüksek riskli sayılıp sayılmadığından bağımsız olarak sağlayıcı ve uygulayıcıları kapsıyor ve AB pazarına ürün sunan ya da çıktısı AB’de kullanılan tüm aktörlere yöneltiliyor
İnsanlarla doğrudan etkileşen sistemlerde kullanıcının bir yapay zekayla iletişim kurduğu, durum makul kullanıcı için açık değilse bildirilecek. Sentetik ses, görüntü, video veya metin üreten sistemlerin çıktıları makine tarafından okunabilir ve yapay üretim olarak tespit edilebilir biçimde işaretlenecek. Deepfake içerikler ile kamu yararına ilişkin yapay zeka üretimi metinlerin bu niteliği açıklanacak; duygu tanıma ve biyometrik sınıflandırma sistemlerine maruz kalanlar bilgilendirilecek.
Denetim kural olarak üye devletlerin ulusal makamlarınca yürütülecek; belirli sistemlerde Yapay Zeka Ofisi, AB kurumlarının sistemlerinde ise Avrupa Veri Koruma Denetçisi yetkili olacak. İhlallerde cezalar 15 milyon avroya ya da bir önceki mali yıl dünya cirosunun %3’üne kadar çıkabiliyor. 2 Ağustos 2026’dan önce piyasaya sunulmuş üretken sistemler için işaretleme yükümlülüğünde 2 Aralık 2026’ya kadar geçiş süresi tanınıyor.
APİLEX LEGAL’DEN OKUMA ÖNERİSİ
Apilex Legal, hukuk alanında nitelikli içerik üretimini destekleyen bir platform olarak farklı disiplinlerden hukukçuları aynı çatı altında buluşturuyor. Güncel meselelerin çoklu bakış açılarıyla ele alındığı, akademisyenlerin ve uygulayıcıların bilgi ve deneyimlerini paylaşabildiği erişilebilir bir içerik alanı sunuyor. Bültenimizin bu bölümünde her hafta Apilex Legal’de yayımlanan bir makaleyi öne çıkarıyor olacağız.
Yasadışı Bahis Cezası
Av. Emrah KARATAY
“…Türkiye’de 7258 sayılı Kanun kapsamında, Spor Toto Teşkilat Başkanlığı dışında bir platform üzerinden bahis oynatmak yasadışıdır. Yasal izinlere sahip olmayan kişi veya kuruluşlar gerek online gerekse fiziksel ortamlarda bahis oynatamaz. Ayrıca, Spor Toto ve Milli Piyango İdaresi’nin yanı sıra, resmi izinleri olan belirli yabancı siteler dışında, online bahis oynamak da yasadışıdır. Yasadışı bahis, oynatılması yasal olan bahis siteleri dışında kalan bahis sitelerinde bahis oynanması veya oynatılmasıdır. Kanuna aykırılık teşkil edip suç olarak kabul edilmektedir…”
🔗 Makalenin tamamına buradan ulaşabilirsiniz.
